تکرار در مثنوی معنوی و حدیقه سنایی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی ، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی ، ایران، نویسنده مسئول

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه، ایران.

3 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد ساوه و مدیر گروه ادبیات دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه

10.30495/clq.2022.1838913.1522

چکیده

یکی از انواع موسیقی شعر، موسیقی درونی است که بیشتر به صورت تکرار آوایی دیده می‌شود. این نوع موسیقی در کنار قافیه و ردیف علاوه بر این که به هماهنگی آوایی بیت کمک می‌کند، از نظر معنایی نیز دارای اهمیت است. گویندگان به دلایل مختلفی نظیر تأکید بر یک موضوع، نشان دادن اهمیت آن و جلب نظر مخاطب، به تکرار می‌گرایند. تکرار دارای انواعی است که با نام‌های مختلف در آرایه‌های لفظی مطرح می‌شود: واج‌آرایی، جناس، تکرار هجا، تکرار کلمه، شبکه معنایی، ردالصدر علی‌العجز، ردالعجر علی‌الصدر و ... در این پژوهش با هدف شناخت ویژگی‌های آوایی مثنوی مولوی و حدیقه سنایی، به روش توصیفی-تحلیلی این دو اثر را از نظر نحوه تکرارها، مورد بررسی قرار داده و به این نتیجه رسیده‌ایم که تکرار کلمه یکی از عناصر مهم در این دو اثر به شمار می‌رود. تکرار کلمه در مثنوی هدفمندانه‌تر بوده و به انسجام معنایی و روابط طولی ابیات کمک کرده است. انواع دیگر تکرار از جمله: تکرار در آغاز ابیات متوالی، تکرار از ابتدای مصراع‌ها، واج‌آرایی، شبکه معنایی، تکرار هجا، تکرار مصوت نیز در مثنوی مولوی و حدیقه سنایی دیده می‌شود اما در هر دو اثر به شیوه‌ای هنرمندانه بدون گرایش به تکلف ایجاد شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • تاریخ دریافت: 02 بهمن 1396
  • تاریخ بازنگری: 27 خرداد 1401
  • تاریخ پذیرش: 27 خرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 27 خرداد 1401