سیاق محاوره‌ای – گفتاری مقالات شمس و نام‌آواهای زبان

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی،واحد ساوه،دانشگاه آزاد اسلامی،ساوه ،ایران

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

3 -استادیار زبان و ادبیات فارسی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

10.30495/clq.2022.691938

چکیده

تکنیک‌های زبانی که در مقالات شمس مورد توجّه قرار گرفته است، به‌‌نحو شایسته‌ای در بیان مفاهیم عارفانه به مخاطب کمک می‌نماید. مقالات به‌عنوان تنها اثر باقی مانده از شمس اهمّیت ویژه‌ای در تاریخ ادبیات دارد؛ امّا کمتر مورد توجّه قرار گرفته است. مهم‌ترین علّت این امر را شاید بتوان در ژانر گفتمانی خاص این کتاب دانست. آنچه در مقالات در نگاه نخست جلب توجّه می‌کند، سبک خاص نوشتاری آن است که به‌‌صورت یادداشت‌های گفتاری نوشته شده‌اند، گویی یادداشت‌های شخصی‌ای است که هیچ‌گاه حالت گفتاری خود را از دست نداده و در واقع به نوشته تبدیل نشده است. شفاهی بودن گفتمان مقالات در جای‌جای این کتاب به وضوح قابل مشاهده است و همین امر سبب ویژگی‌های زبانی خاصّی در این کتاب شده است. زبان به‌‌کار رفته در مقالات شمس، زبانی خاص و تا حدی متفاوت از زبان متون دورۀ پیش از خود و البته دوره‌های بعدی است. مقالات شمس برای خود سبک و سیاقی ویژه دارد از جمله استفاده از نام‌آوا که می‌توان با تحلیل و بررسی، ویژگی‌های زبانی آن را بهتر نشان داد. نام‌آواها (onomatopoein)یکی از خصوصیات زبان گفتار است که می‌تواند به‌سهولت موقعیت‌های طبیعی را به‌شکلی واقعی در زبان بازنمایی کند. پژوهش حاضر که به‌شیوۀ توصیفی- تحلیلی و روش کتابخانه‌ای با هدف معرفی نوعی از نوشتار در مقالات شمس نگاشته شده است، نشان می‌دهد که شمس از ویژگی‌های آوایی زبان در این اثر در جهت تبیین اغراض محاوره‌ای گوینده به‌خوبی استفاده کرده است.

کلیدواژه‌ها


  • تاریخ دریافت: 28 تیر 1400
  • تاریخ بازنگری: 02 مرداد 1400
  • تاریخ پذیرش: 11 مهر 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 01 خرداد 1401