بررسی تأثیرپذیری مکتب عرفانی بانو امین از عارفان بزرگ

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای عرفان اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه عرفان اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

عرفان معرفتی است مبتنی بر حالتی روحانی و توصیف ناپذیر که در آن حالت، برای انسان این احساس پیش می­آید که ارتباطی مستقیم و بی­واسطه با وجود حق تعالی یافته است؛ این احساسات البته حالتی است روحانی، ورای وصف و حد که در طی آن عارف ذات مطلق را نه به برهان، بلکه به ذوق و وجدان درک می­کند. سیّده نصرت بیگم امین مشهور به بانو امین(1265-1362ش) از جمله عارفان زن شیعه ایرانی می‌باشد که از همان اوان جوانی با قرآن و حکمت و عرفان آشنا بود و سرانجام به مقام اجتهاد رسید و نزد اساتید زمان بر آموزه‌های خود افزود؛ بانو امین در رویکرد عرفانی خود از عارفان نامی همچون ملاصدرا، ابن عربی، خواجه عبدالله انصاری و فیض کاشانی مفاهیم بنیادین اسفار اربعه، مراتب یقین و استعاذه، طریقت سالک و سلوک الی الله، و معرفت نفس را الهام گرفت. در این جستار ادبی، نگارندگان با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی تطبیقی میزان تأثیرپذیری بانو امین از ملاصدرا، ابن عربی، خواجه عبدالله انصاری و فیض کاشانی خواهند پرداخت.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
ابن عربی، محی الدین محمد بن علی. 1422ق، تفسیر ابن عربی «تأویلات عبدالرزاق»، تصحیح: سمیر مصطفی رباب، چاپ اول، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ابن عربی، محی الدین محمد بن علی. 1946م، فصوص الحکم، تفسیر: ابوالعلاء عفیفی، چاپ اول، قاهره: دار احیاء الکتب العربیة.
ابن عربی، محی الدین محمد بن علی. 2004م، رسائل(کتاب المعرفة)، جلد 4، تحقیق: سعید عبدالفتاح، بیروت: مؤسسة الانتشار العربی.
ابن عربی، محی الدین محمد بن علی. بی تا، الفتوحات المکیة، چاپ اول، بیروت: دار صادر.
امین، سیده نصرت بیگم. 1361ش، مخزن العرفان فی تفسیر القرآن، تهران: نهضت زنان مسلمان.
امین، سیده نصرت بیگم. 1369ش، سیر و سلوک در روش اولیاء و طریق سیر سعداء، اصفهان: نشاط.
امین، سیده نصرت بیگم. بی تا، اخلاق و راه سعادت، اقتباس و ترجمه از طهارة الاعراق ابن مسکویه، اصفهان: بی نا.
انصاری هروی، خواجه عبدالله. 1387ش، منازل السائرین، به کوشش: محمد عمار مفید، چاپ دوم، تهران: مولی.
ریاحی، محمدحسین. 1376ش، مشاهیر زنان اصفهان، اصفهان: اداره فرهنگ ارشاد اسلامی.
زرین کوب، عبدالحسین. 1361ش، نقد ادبی(جست‌وجو در اصول و روش‌ها و مباحث نقادی با بررسی در تاریخ نقد و نقادان)، جلد اول، چاپ سوم، تهران: امیرکبیر.
زرین کوب، عبدالحسین. 1378ش، صدای بال سیمرغ، تهران: سخن.
طیبی، ناهید. 1383ش، زندگانی بانو امین، اصفهان: گلبهار.
فیض کاشانی، ملا محسن. 1370ش، ره‌توشه رهروان: شرح رساله زاد السالک، ترجمه: میرجلال محدث، تهران: تحقیقات و انتشارات بدر.
فیض کاشانی، ملا محسن. 1383ش، المحجة البیضاء، قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
ملاصدرا. 1380ش، اسفار اربعه، ترجمه محمد خواجوی، چاپ دوم، تهران: مولی.
 
مقالات
دهقان، علی. 1390ش، «بررسی تطبیقی عرفان سنایی و جان دان»، مجله مطالعات ادبیات تطبیقی، سال پنجم، شماره 20، صص 63-82.