بررسی تطبیقی احوال مسندالیه در ادبیات فروغ و اخوان با تأکید بر تولدی دیگر و زمستان

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای تخصصی و استادیار دانشگاه پایه ۱۷ و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیروان

2 عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیروان، استادیار پایه ۱۸

3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان- ایران

چکیده

در زمینه زیبایی شناسی آثار ادبی، پژوهش‌های زیادی انجام‌ گرفته اما از دریچه علم معانی کم‌تر به این آثار نگریسته شده است. در مقاله حاضر با استفاده از روش توصیفی- تطبیقی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای، اغراض ثانوی در کاربرد بلاغی حالات مسندالیه در ذکر یا حذف، معرفه یا نکره، تقدیم یا تأخیر و معطوف، صفت و مقید بودن بر اساس کتب علوم بلاغی تجزیه ‌و تحلیل شده است. تجزیه‌ و تحلیل «تولدی دیگر» و «زمستان» نشان می‌دهد که ذکر مسندالیه بیش از حذف آن مورد توجه فروغ و اخوان بوده و به نظر می‌رسد هدف ایشان در هر دو حالت حذف یا ذکر، اغلب ابلاغ محتوا در کم‌ترین زمان با بیش‌ترین تأکید بوده است و در تقدیم ‌و تأخیر مسندالیه، تقدیم مسندالیه، بیش از تأخیر مورد توجه است و ایشان از تقدیم ‌و تأخیر مسندالیه برای اهداف «قرار دادن مسندالیه در ذهن مخاطب» و بیان «درد و اندوه» بهره برده‌اند. فروغ و اخوان برای تأکید بیش‌تر، مسندالیه را با افزودن به یک اسم، ضمیر یا صفت، معرفه می‌کنند و از مسندالیه نکره کم‌تر از مسندالیه معرفه بهره برده‌اند.

کلیدواژه‌ها


 
کتابنامه
اخوان ثالث، مهدی. 1376ش، زمستان، تهران: مروارید.
انوری، حسن. 1367ش، دستور زبان فارسی(1)، چاپ اول، تهران: دانشگاه پیام نور.
رجایی، محمد خلیل. 1353ش، معالم البلاغة، شیراز: دانشگاه شیراز.
سکاکی، ابویعقوب. بی تا، مفتاح العلوم، دمشق: دار الحکمه.
شمیسا، سیروس. 1373ش، معانی، تهران: میترا.
علوی مقدم، محمد و رضا اشرف زاده. 1390ش، معانی و بیان، تهران: سمت.
فرخزاد، فروغ. 1383ش، پنج کتاب فروغ فرخزاد به همراه زندگینامه، تهران: فرشید.
فرشید ورد، خسرو. 1387ش، دستور مختصر تاریخی زبان فارسی، تهران: زوار.
کزازی، میرجلال الدین. 1370ش، معانی(زیباشناسی سخن پارسی)، تهران: نشر مرکز.
همایی، جلال الدین. 1354ش، فنون بلاغت و صناعات ادبی، دانشگاه سپاهان انقلاب.
 
مقالات
بهنام، رسول و سیروس شمیسا. 1389ش، «بررسی احوال مسندالیه در کتاب راحة الصدور و آیة السرور»، فصلنامه ادبیات فارسی، بهار و تابستان، شماره 15.
ثابت، نیره و حمید طاهری. 1398ش، «بررسی نقش همخوان‌ها در آفرینش فضای حزن و گریه»، ادبیات تطبیقی جیرفت، دانشگاه آزاد جیرفت.
طاهری، حمید و راضیه ایمانی و پیمان منصوری. 1393ش، «بررسی مسندالیه ضمیر در اشعار شاملو».