کلان استعاره دانش: بررسی تطبیقی اشعار شیرکو بی کس و عباس یمینی شریف

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی، گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران

2 استادیار گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران

3 استادیار(مدعو) گروه زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران

چکیده

از جمله نوین­ترین رویکردهای نقد آثار ادبی، رویکرد شناختی می‌باشد. کلان استعاره‌ها که برای درک آثار ادبی مورد نیاز هستند، از ساز و کارهای استعاره‌های مفهومی در این نگرش بهره می­برند. در این جستار با تکیه بر مفهوم شناختی استعاره، نگارندگان قصد دارد کلان استعاره دانش را در اشعار بی‌ کس و یمینی شریف به صورت تطبیقی بررسی کند. داده‌های پژوهش، شعر «کتاب» از مجموعه شعر «اینک دختری سرزمین من است»(2011)، سروده بی کس و شعر «کتاب خوب» نوشته یمینی شریف می‌باشد. پرسش‌های اصلی پژوهش عبارت‌اند از مفهوم دانش چگونه در این اشعار نمود پیدا کرده است و چگونه استعاره‌های مفهومی خُرد در روساخت این اشعار توسط کلان استعاره دانش انسجام یافته‌اند. پژوهش حاضر بر اساس نظریات لیکاف و جانسون (1980) و کووچش(2010)، و به روش کیفی صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می­دهند که استعاره‌های خُرد بکار رفته در روساخت این اشعار دارای زیرساختی پایه‌ای به نام کلان استعاره دانش هستند.

کلیدواژه‌ها


کتابنامه
راسخ مهند، محمد. ۱۳۸۹ش، درآمدی بر زبان‌شناسی شناختی: نظریه‌ها و مفاهیم، تهران: سمت.
یمینی شریف، عباس. 1384ش، نیم قرن در باغ شعر کودکان، نوبت هفتم، تهران: روش نو.
منابع انگلیسی
لیکاف، جورج، مارک جانسون. 1980م، استعاره‌هایی که با آن‌ها زندگی می‌کنیم، شیکاگو: انتشارات دانشگاه شیکاگو.
لیکاف، جورج و مارک جانسون. 2003م، استعاره‌هایی که با آن‌ها زندگی می‌کنیم، لندن: انتشارات دانشگاه شیکاگو.
کووچش، زولتان. 2010م، استعاره: مقدمه‌ای کاربردی، آکسفورد و نیویورک: انتشارات دانشگاه آکسفورد.
ریکور، پُل. 1977م، نقش استعاره: آفرینش معنا در زبان، لندن: روتلج.
Lakoff, G. & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago press.
Lakeoff, G. & Johnson, M. (2003). Metaphors We Live By. London: University of Shicago Press.
Kovecses, Z. (2010). Metaphor: A Practical Introduction. Oxford and New York: Oxford University Press.
Ricoeur, P. (1977). The Rule of Metaphor: The Creation of Meaning in Language. London: Routledge.
منابع کُردی
بێکه­س، شێرکۆ. 2013م، نووسین به­ئاوی خوله­مێش: ژیاننامه و بیره­وه­ری، چاپی یه­که­م، سلیێمانیه: ئاراس.
بێکه­س، شێرکۆ. 1394ش،دێوانی شێرکو بێکه­س: ئێستا کچێک نیشتمانمه، تهران: آریوحان.
 
مقالات
تاجیک، حسن و کیان پیشکار. 1398ش، «مطالعه تطبیقی ساختارشکنی اشعار شاملو و کمینگز»،فصلنامه مطالعات ادبیات تطبیقی جیرفت، سال سیزدهم، شماره 51، صص 511-491.
تقی­پوری حاجبی، ساناز و کامران پاشایی فخری و پروانه عادلزاده. 1398ش، «استعاره‌های مفهومی در طبقه‌بندی جدید در رمان‌های علی محمد افغانی و کازوئو ایشی گورو»، فصلنامه مطالعات ادبیات تطبیقی جیرفت، سال سیزدهم، شماره 49، صص 146-125.
زاهدی، کیوان و عصمت دریکوند. 1390ش، «استعاره شناختی در نثر فارسی و انگلیسی»، پژوهشنامه علوم انسانی، سال3، شماره 6، صص 19-1.
عبداللهی، درخشان. 1394ش، «استعاره‌های ساختاری، جهتی و وجودی در کوردی جافی»، پایان­نامه کارشناسی ارشد زبان­شناسی، دانشگاه رازی کرمانشاه.
کریمی، وحیده. 1391ش، «استعاره‌های درد در گویش کردی کلهری ایلام از نظر معنی‌شناسی»، پایان­نامه کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، پژوهشکده زبان­شناسی تهران.
ویسی­حصار، رحمن و منوچهر توانگر و والی رضایی. 1392ش، «پنج کلان الگوی استعاری در رباعیات اصیل خیام»، نشریه پژوهش­های زبان­شناسی تطبیقی، سال سوم، شماره 6، صص 104-86.
ورث، پُل. 1994م، «استعاره‌های گسترش یافته: مفهومی متن‌بنیاد در زبان و ادبیات»، سال 3، شماره 2، صص 103-79.
یو، نی. 2003م، «استعاره‌های چینی در تفکر»، هفتمین کنفرانس زبان­شناسی شناختی، سال 14، دوره 2.
Werth, P. (1994). Extended Metaphors: A text-world account. Language and Literature. 3(2): 79-103
Yu, N. (2003). “Chinese Metaphors of Thinking” Paper presented at the 7th International cognitive linguistics conference, cognitive linguistics, (14) 2/3.
 
منابع اینترنتی
ایسنا، خبرگزاری دانشجویان ایران، «یادی از عباس یمینی شریف در سالگرد درگذشتش». چهارشنبه، بیست و هفتم آذرماه1392ش، ساعت 44:12.