بررسی تطبیقی جایگاه دادخواهی در شاهنامه و سیاستنامه بر پایه آموزه‌های دینی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد گچساران، دانشگاه آزاد اسلامی، گچساران، ایران

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد امیدیه، دانشگاه آزاد اسلامی، امیدیه، ایران

3 استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد گچساران، دانشگاه آزاد اسلامی، گچساران، ایران

چکیده

شناختن و شناساندن «شاهنامه» و «سیاستنامه» در زمینه دادخواهی و دادن رهنمود برای مقایسه تطبیقی سایر آثار ادبی و همچنین روشن کردن ابعاد ادبیات حماسی منظوم و مقایسه آن با آثار منثور بسیار حایز اهمیت است؛ چرا که «سیاستنامه» کتابی صرفاً تاریخی نیست، بلکه آرمان‌های نویسنده را مخصوصاً در قالب تابلوی دادگری به ما ارائه می‌دهد. همچنین «شاهنامه»، فقط داستان جنگ‌ها و پیروزی‌های رستم نیست، بلکه بیانگر آرمان‌ها و باورهای یک ملت و زیباتر از همه «دادخواهی» و عدالت‌گری است. در همین راستا پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی بر پایه اطلاعات کتابخانه‌ای تدوین یافته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد: فردوسی و نظام الملک در سراسر «شاهنامه» و «سیاستنامه»، زورمداران و مستبدّین روزگار را به دادخواهی دعوت و به اصل دادگری توجه دادند، منتها در «شاهنامه»، موضوع دادخواهی به تفصیل و جامع بررسی گردیده است، حال آنکه در «سیاستنامه» به موضوع دادخواهی به اجمال و اختصار اشاره شده است.

کلیدواژه‌ها


کتابنامه
قرآن کریم.
نـهج الفـصاحه.‌
نهج البلاغه.
حمیدیان، سعید. 1383ش،درآمدی بر اندیشه و هنر فارسی، تهران: انتشارات ناهید.
فردوسی، ابوالقاسم. 1345ش،شاهنامه فردوسی‌، به تصحیح ژول مول، تهران: انتشارات سازمان کتاب‌های جیبی.
فردوسی، ابوالقاسم. 1378ش، شاهنامه فردوسی‌، بر اساس نسخه نه جلدی چاپ مسکو، زیرنظر ی‌. ا. برتلس، چاپ اول، مسکو: ققنوس.
فردوسی، ابوالقاسم. 1390ش، شاهنامه، به تصحیح ژول مول، چاپ هشتم، تهران: انتشارات میلاد.
ندوشن، محمد علی اسلامی. 1384ش، زندگی و مرگ پهلوانان در شاهنامه، تهران: انتشارات انجمن آثار ملی.
نظام الملک، ابوعلی‌ حـسن. 1370ش، سـیاستنامه، تصحیح دکتر جـعفر شـعار، چاپ چهارم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
نظام الملک، ابوعلی‌ حـسن. 1395ش، سـیاستنامه، به اهتمام هیوبرت دارک، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
یوسفی، غلامحسین. 1367ش، دیداری با اهل قلم، تهران: انتشارات علمی.
 
مقالات
کیخا، محمدرضا و زهرا بیگ زاده. 1398ش، «نگاهی نو به عدالت شاهد مبتنی بر آیات و روایات»، فصلنامه مطالعات قرآنی، دانشگاه آزاد جیرفت، دوره 10، شماره 38.