دفاعیات عمار بصری از کلام مسیحیت در "البرهان"

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته دوره دکتری دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، گروه ادیان و عرفان تطبیقی

چکیده

عمار بصری نسطوری یکی از متکلمین برجسته مسیحی در دوره عباسیان و در حدود سال‌های 800 الی 850 میلادی در بغداد و شهر بصره می‌زیسته و برای تبلیغ و ترویج مسیحیت نسطوری فعالیت می‌کرده است. وی دارای دو اثر کلامی مهم است: یکی کتاب «البرهان علی سیاقة التدبیر الالهی» و دیگری کتاب «المسائل والأجوبة». وی در این دو کتاب با تفکر فلسفی و فکر دینی به شرح و بسط اندیشه‌های مسیحی می‌پردازد و در اصل دفاعیاتی را برای کلام مسیحیت فراهم آورده و پاسخ انتقادات مخالفان(به ‌ویژه متکلمان اسلامی) را می‌دهد و در واقع با برهان و دلایل عقلی و نقلی در دفاع از باورها و اعتقادات مسیحیان می‌کوشد. کتاب «البرهان» در این خصوص به عنوان یکی از کهن‌ترین کتاب‌های دفاعیه مسیحیت شناخته شده و از این حیث کم‌نظیر است. وی در این اثر کلامی به دوازده مبحث اصلی به‌ویژه موارد انتقادی(همچون تثلیث، تجسّد، اتحاد، تحریف کتاب مقدس، به صلیب کشیدن عیسی مسیح و قربانی) به طرح و بررسی و پاسخ شبهات می‌پردازد.

کلیدواژه‌ها


انجیل عیسی مسیح.

ابن ندیم، محمد بن اسحاق. 1971م، کتاب الفهرست للندیم، به اهتمام رضا تجدّد مازندرانی، تهران: دانشگاه تهران.

ابوالبرکات قبطی. 1971م، مصباح الظلمۀ فی ایضاح الخدمۀ، به اهتمام سمیر خلیل، قاهره: بی نا.

پاکتچی، احمد. 1377ش، دایرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد 4، تهران: مرکز دایرۀ المعارف بزرگ اسلامی.

دهخدا، علی اکبر. 1377ش، لغت‌نامه دهخدا، جلد 14، چاپ دوم، تهران: مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و دانشگاه تهران.

زرین کوب، عبد الحسین. 1369ش، در قلمرو وجدان، تهران: انتشارات علمی.

سرکیس، یوسف الیان. 1928م، معجم المطبوعات العربیة، قاهره: بی نا.

سیّاح، احمد. 1368ش، دائرة المعارف سیاح(فرهنگ سیاح)، تهران: انتشارات اسلام.

شیخو، لوئیس. 1926م، شعراء النصرانیة بعد الاسلام، بیروت: بی نا.

صفوی، محمدرضا. 1386ش، قرآن کریم(ترجمه قرآن بر اساس المیزان)، تهران: مرکز فرهنگ و معارف قرآن.

عمار بصری. 1977م، کتاب البرهان وکتاب المسائل والاجوبة، حققه و قدم له: میشال الحائک، بیروت: دار المشرق.

کریستن سن، آرتور. بی تا، ایران در زمان ساسانیان، ترجمه رشید یاسمی، تهران: امیرکبیر.

مینوی، مجتبی. 1358ش، یعقوبی، نسطوری و ملکائی، فرهنگ ایران زمین، جلد 24، بی جا: بی نا.

کتب انگلیسی

[B. Spuler(Herausg.), Religion, Handbuch der orientalistik, Absch2, Band VIII, Leiden, 1961, Register