بازتاب‌هایی از کتاب مقدس در اشعار سهراب سپهری

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه پیام نور مرکز خوانسار

چکیده

سهراب سپهری(1307-1359) از شاعران برجسته معاصر است که در کنار دین اسلام، با سایر ادیان نیز آشنایی داشته است و همین آشنایی، شعر او را سرشار از تلمیحات متعدد و متنوع کرده است. بررسی تلمیحات در اشعار سپهری، نشان­دهنده آشنایی او با ادیان مختلف است. این آشنایی را می­توان مرهون مطالعات مداوم او در این خصوص و نیز مسافرت­های فراوان او به کشورهای مختلف دانست. یکی از خاستگاه­های عمده تلمیحات در شعر سپهری، کتاب مقدس عهد عتیق(تورات) و عهد جدید(انجیل) است. بسامد این تلمیحات در مجموعه­های نخستین، اندک است و به تدریج افزونی می­یابد. بیش‌ترین تلمیحات به کتاب مقدس در مجموعه­های «مسافر» و «حجم سبز» آمده است. تلمیحات به تورات نسبت به تلمیحات به انجیل، بسامد بیش‌تری دارد. اغلب این تلمیحات، تلمیحاتی مضمر و با وابسته­های اندک هستند. بیش‌ترین بازتاب کتاب مقدس در اشعار سپهری، مربوط به داستان آدم و حوّا و خوردن میوه ممنوعه است. هدف از این مقاله که به روش اسنادی و تحلیل محتوا انجام گرفته است، بررسی و تحلیل تلمیحات به کتاب مقدس در «هشت کتاب» سهراب سپهری است.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

کتاب مقدس.

اقبال، فرزاد. 1386ش، «نقش تلمیح در اشعار سهراب(صفای باغ اساطیر)»، کیهان فرهنگی، فروردین و اردیبهشت 1386، شماره 246-247، صص 48-53.

اقبال، فرزاد. 1387ش، «من مسلمانم(گرایشات دینی در اشعار سهراب سپهری)»، کیهان فرهنگی، اردیبهشت 1387، شماره 359، صص 64-65.

اقبال، فرزاد. 1388ش، شرحه شرحه(شرح اشعار سهراب سپهری)، تهران: انجمن قلم ایران.

حسینی، صالح. 1375ش، نیلوفر خاموش(نظری به شعر سهراب سپهری)، چاپ چهارم، تهران: انتشارات نیلوفر.

خزائلی، محمد. 1389ش، اعلام قرآن، چاپ هشتم، تهران: امیرکبیر.

سپهری، سهراب. 1370ش، اتاق آبی به همراه دو نوشته دیگر، تهران: سروش.

سپهری، سهراب. 1384ش، هشت کتاب، تهران: مروارید.

شریفیان، مهدی و یوسف داربیدی. 1386ش، «بررسی سمبل­های سیب، کبوتر، گل سرخ و نیلوفر در اشعار سهراب سپهری»، نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی شهید باهنر کرمان، شماره 21(پیاپی 18).

شفیعی کدکنی، محمدرضا. 1390ش، با چراغ و آینه(در جست‌وجوی ریشه­های تحول شعر معاصر ایران)، تهران: سخن.

شمیسا، سیروس. 1382ش، نگاهی به سپهری، چاپ نهم، تهران: صدای معاصر.

شمیسا، سیروس. 1389ش، فرهنگ تلمیحات، چاپ دوم، تهران: میترا.

شوالیه، ژان و آلن گربران. 1382ش، فرهنگ نمادها، ترجمه و تحقیق سودابه فضایلی، تهران: جیحون.

محمدی، محمدحسین. 1385ش، فرهنگ تلمیحات شعر معاصر، چاپ دوم، تهران: میترا.

مقدادی، بهرام. 1377ش، تحلیل و گزیده شعر سهراب سپهری، تهران: مؤسسه فرهنگی و انتشاراتی پایا.

مکارم شیرازی، ناصر و همکاران. 1385ش، تفسیر نمونه، چاپ سی و دوم، تهران: دار الکتب الاسلامیه.

هاکس، جیمز. 1383ش، قاموس کتاب مقدس، چاپ دوم، تهران: اساطیر.

وحیدیان کامیار، تقی. 1383ش، بدیع از دیدگاه زیبایی­شناسی، تهران: سمت.

یاحقی، محمد جعفر. 1386ش، فرهنگ اساطیر و داستان­واره­ها در ادبیات فارسی، تهران: فرهنگ معاصر.