مصادیق زیبایی‌شناسی در عرفان عطار و مولوی

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

چکیده

سابقه زیبایی‌شناسی را باید در میان اقوام کهن و باستانی جست‌وجو کرد نخستین گام‌ها را در این مسیر تمدن‌های ایران، هند و یونانی برداشته‌اند و دستاوردهای خوبی را به یادگار گذاشته‌اند. مکتب زیبایی­پرستی در عرفان ایرانی اسلامی با استفاده از دستاوردهای حکمت یونانی و اشراق شرقی و به‌ویژه با بهره‌گیری از حکمت ایران باستان در قرون نخستین اسلامی شکل‌گرفته و با استفاده از تعالیم قرآنی به مکتب بزرگی در عرفان اسلامی تبدیل‌ شده است. البته بزرگان این مکتب همگی ایرانی بوده‌اند. عرفای بزرگی همچون مولانا جلال‌الدین رومی و عطار نیشابوری که همواره عشق به جمال‌پرستی و زیبایی‌شناسی در آثار عرفانی آن‌ها موج می‌زند. عطار نیشابوری نیز معتقد بر انعکاس جمال حق در سایر مخلوقات است؛ به خصوص معشوق زمینی که در داستان شیخ و دختر ترسا در «منطق ‌الطیر» آمده است. در این مقاله کوشش شده است تا با نگاهی بر آثار و اندیشه‌های عرفانی عطار و مولانا درباره مفهوم زیبایی و زیبایی‌شناسی در عرفان اسلامی مطالبی ارائه گردد.

کلیدواژه‌ها


قرآن مجید.

افراسیاب پور، ع. 1380ش، زیبایی پرستی در عرفان اسلامی، تهران: طهوری.

پور نامداریان، ت. 1382ش، دیدار با سیمرغ(شعر و عرفان و اندیشه‌های عطار)، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

حافظ. 1379ش، دیوان، تهران: هنر سرای گویا.

حیدری، ف. 1384ش، پندارهای یونانی، تهران: روزنه.

دورانت، و. 1369ش، لذات فلسفه، ترجمه ع. زریاب خویی، تهران: انقلاب اسلامی.

رازی، ن. 1374ش، مرصاد العباد، تدوین م. ریاحی، تهران: علمی و فرهنگی.

زمانی، ک. 1393ش، میناگر عشق، تهران: نی.

سجادی، س. 1375ش، فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، تهران: طهوری.

سیوطی، ج. بی تا، جامع الصغیر فی احادیث البشیر والنذیر، جلد 1، تهران: امیرکبیر.

عطار، ف. 1373ش، مصیبت‌نامه، تدوین ن. وصال، تهران: زوار.

عطار، ف. 1388ش، منطق الطیر، تدوین م. شفیعی کدکنی، تهران: سخن.

عطار، ف. 1389ش، الهی نامه، تدوین ح. مجدآبادی، تهران: زوار.

فروزانفر، ب. ا. 1370ش، احادیث مثنوی، تهران: امیرکبیر.

مطهری، مرتضی. 1367ش، انسان کامل، قم: صدرا.

معین، محمد. 1380ش، فرهنگ فارسی معین، تهران: امیرکبیر.

مولانا، ج. 1377ش، مثنوی معنوی، تدوین ک. زمانی، تهران: اطلاعات.

نسفی، ع. ا. 1371ش، الانسان الکامل، تهران: طهوری.

نیکلســون، ر. 1374ش، شرح مثنوی معنوی مولوی، ترجمه ح. لاهوتی، تهران: سخن.

یثربی، س. 1377ش، فلسفه عرفان، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.

 

مقالات

بیـــوک زاده، ص. 1394ش، «رسالت زن در تذکرة الاولیاء عطار»، فصلنامه علمی پژوهشی زن و فرهنگ.

علیرضا بهارلو، و امیر حسین چیت سازیان. 1391ش، «جایگاه هنر و موسیقی در آراء و اندیشه مولانا»، کتاب ماه ادبیات(61)، صص 59-65.

همتی، س. 1388ش، «مقایسه تصویرآفرینی از طبیعت در مثنوی‌های عرفانی قرن هفتم»، فصلنامه تخصصی ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، 5(21)، صص 166-179.