بررسی دستور تاریخی زبان داستان «خیشخانه» تاریخ بیهقی

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده زبان، دانشگاه بغداد، بغداد، عراق

چکیده

دستور و مباحث دستوری وسعتی بی‌انتها دارد. زبان اعم از گفتاری و نوشتاری پایدار نیست و همچون بسیاری از پدیده‌ها دستخوش تحول و دگرگونی می‌شود. در مسیر پویایی زبان واژگان، حروف، فعل‌ها و آنچه به زبان مربوط است، گاه فراموش می‌شوند و گاه تغییر می‌کنند، و همین رخداد شناخت زبان و دستور زبان را مشکل ساخته است. شناخت فرایندها و دگرگونی‌های دستوری از گذشته تا به امروز سبب می‌شود تا به درک و دریافت بهتر و دقیق‌تری از متون کهن رسید. «تاریخ بیهقی» یکی از متونی است که از نظر ادبی، تاریخی، اجتماعی، جغرافیایی، مردم‌شناسی و ... همواره مورد توجه پژوهش‌گران قرار گرفته است. شناخت زبان و نکات دستوری این اثر فهم درست مخاطب را به همراه دارد. نثر این کتاب، نثری بینابین است. این نثر آمیزه‌ای از استواری و سادگی نثر سامانیان و نثر فنی روزگار خویش است. در این پژوهش بر آن‌ایم تا به بررسی دستور تاریخی زبان در داستان «خیشخانه» بپردازیم.

کلیدواژه‌ها


ابوالقاسمی، محسن. 1375ش، دستور تاریخی زبان فارسی، تهران: انتشارات سمت.

احمدی گیوی، حسن. 1380ش، دستور تاریخی فعل، تهران: نشر قطره.

باطنی، محمدرضا. 1383ش، توصیف ساختمان دستور زبان فارسی، چاپ پانزدهم، تهران: امیرکبیر.

بیهقی، ابوالفضل محمد بن حسین. 1383ش، تاریخ بیهقی، تصحیح علی اکبر فیّاض، به اهتمام محمدجعفر یاحقی، چاپ چهارم، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.

صدیقیان، مهین دخت. 1383ش، ویژگی‌های نحو زبان فارسی در قرن پنجم و ششم، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.

 

مقالات

زرشناس، زهره. 1375ش، «دستور زبان تاریخی»، فصلنامه فرهنگ زبان‌شناسی، شماره 17.

سید قاسم، لیلا و نوح پیشه، حمیده. 1393ش، «کارکرد گفتمانی وجه جمله در تاریخ بیهقی»، فصلنامه پژوهش زبان و ادبیات فارسی، تابستان 1393، شماره 33.

عباسی، سکینه. 1386ش، «ماهیت زبان در تاریخ بیهقی»، نشریه ادبیات داستانی، شماره 107.

فرشیدورد، خسرو. 1351ش، «دستور تاریخی زبان فارسی(تحول ارزش کاربرد فعل در زبان فارسی)»، نشریه ارمغان، دوره چهل و یکم، شماره 3.

فلاح، غلامعلی و پورهادی، آتنا. 1390ش، «زبان و روایت در تاریخ بیهقی»، فصلنامه تخصصی زبان و ادبیات فارسی، شماره 71.

یاری، منوچهر. 1374ش، «ساختار درام ایرانی»، فصلنامه نقد سینما، شماره 5.