بررسی برداشت‌های ظاهری از مضامین دینی در اشعار احمد شاملو و نزار قبانی

نویسندگان

1 استادیار ادبیات عرب دانشگاه آزاد واحد آبادان

2 دانشجوی دکتری ادبیات عرب دانشگاه آزاد واحد آبادان

چکیده

شعر، عرصه جولان اندیشه و خیال است؛ صور خیال در آن مهم­ترین نقش را به عهده دارند و واژه­ها و عبارت­ها از معنای ظاهری فراتر می­روند و درک و دریافت آن­ها نیازمند آشنایی با صنایع و آرایه­های ادبی و شناخت شخصیت شاعر است. برای مخاطبانی که بی­خبر از قدرت تخیل شاعر و غافل از مهارت او در کاربرد صنایع ادبی، اقدام به خواندن اشعار او می­کنند؛ گاه شبهه­ای ایجاد می­شود که با برداشت­های ظاهری، خود را به زدن برچسب شرک و الحاد به شاعر مجاز می­دانند. اشعار احمد شاملو و نزار قبانی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. برخی از اشعار این دو شاعر معاصر، در لباس شرک و الحاد نمود یافته­اند که نیازمند کاوش و بررسی­اند. در این مقاله با یک دسته­بندی موضوعی از اشعار شاملو و قبانی(با مفاهیم و مضامین مشترک) که ظاهری شرک­آمیز دارند؛ این اشعار در شش دسته جای گرفته­اند که عبارت‌اند از جایگاه یکسان برای خدا و انسان، کاربرد صفات خدایی برای غیر خدا، نفی تقدیر و سرنوشت، انکار قیامت و ریشخند به آن، نفی صبر و مصلوب بودن حضرت عیسی علیه السلام.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

پورنامداریان، تقی. 1374ش، سفر در مِه(تأملی در شعر احمد شاملو)، چاپ اول، تهران: زمستان.

شاملو، احمد. 1394ش، مجموعه آثار(دفتر یکم، شعرها 1378-1323)، چاپ دوازدهم، تهران: نگاه.

شفق، مجید. 1377ش، شاعران تهران(از آغاز تا امروز)، ویرایش محمد پیمان، جلد 1، چاپ اول، تهران: سنایی.

مختاری، محمد. 1378ش، انسان در شعر معاصر(درک حضور دیگری) با تحلیل شعر نیما، شاملو، اخوان و فرخزاد، چاپ دوم، تهران: توس.

مطهری، مرتضی. 1385ش، جهان­بینی توحیدی(مقدمه­ای بر جهان­بینی اسلام)، جلد 2، چاپ بیست و پنجم، تهران: صدرا.

کتب عربی

قبانی، نزار. 1983م، الأعمال الشعریة الکاملة، منشورات نزار قبانی، مجلد 1 و 2، الطبعة الثانیة عشر، بیروت: لا نا.

قبانی، نزار. 1983م، الأعمال السیاسیة الکاملة، منشورات نزار قبانی، مجلد 3، الطبعة الثالثة، بیروت: لا نا.