بررسی تطبیقی بینش و روش برخی از نویسندگان مسلمان پیرامون فرهنگ و تمدن اسلامی

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کنگاور، کنگاور، ایران

2 استادیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

3 دانشجوی دکترای تاریخ ایران دوره اسلامی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) قزوین، ایران

چکیده

نویسندگان مسلمان پیرامون فرهنگ و تمدن اسلامی با زاویه دید و خطوط فکری مختلف و نیز با توجه به فضای فکری عصر خویش به تحقیق پرداخته‌اند. مقاله حاضر بر آن است تا با استفاده از روش پژوهش تاریخی مبتنی بر توصیف و تحلیل زوایای مختلف این موضوع را بررسی نماید. یافته‌های اصلی تحقیق نشان می‌دهد که متفکران مسلمان و نویسندگان در راستای حفظ میراث گذشتگان، با نگرش‌های شرعی و فلسفی ابعاد گوناگون فرهنگ و تمدن را بررسی نمودند تا اهمیت والا و حیاتی آن را نشان دهند و در نهایت آیندگان را هم به حراست از میراث پیشینیان تشویق و ترغیب نمایند. از سویی نیز، این نویسندگان در صدد بودند آگاهی حاکمان را بالا ببرند تا از این طریق از دانشمندان علوم مختلف حمایت کرده و با دادن امکانات لازم به این قشر فرهیخته جامعه را تکامل ببخشند و احتیاج مردمان را برطرف سازند و نیز شیوه و آداب کشورداری که برگرفته از سنت ایرانیان باستان است را به زمامداران بیاموزند.

کلیدواژه‌ها


ابوعلی مسکویه، احمد بن محمد. 1366ش، تجارب الأمم، به کوشش ابوالقاسم امامی، ج 1، تهران: علمی و فرهنگی.
بیات، عزیز الله. 1377ش، شناسایی منابع و مآخذ تاریخ ایران از آغاز تا سلسله صفویه، تهران: امیرکبیر.
توانایان فرد، حسن. 1359ش، نظرات اقتصادی ابن مسکویه، تهران: قسط.
جعفریان، رسول. 1380ش، تاریخ سیاسی اسلام، ج 1، قم: دلیل.
رنان، کالین. 1366ش، تاریخ علم(پژوهش از دانشگاه کمبریج)، ترجمه حسن افشار، تهران: مرکز.
روزنتال، فرانتس. 1366ش، تاریخ تاریخ‌نگاری در اسلام، ترجمه اسد الله آزاد، چاپ دوم، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
زریاب خویی، عباس. 1383ش، تاریخ‌نگاری و فلسفه تاریخ ایران در گستره تاریخ، تهران: هرمس.
سجادی، صادق و عالم زاده، هادی. 1380ش، تاریخ‌نگاری در اسلام، چاپ چهارم، تهران: سمت.
صفا، ذبیح اله. 1346ش، تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی، تهران: امیرکبیر.
طبری، محمد بن جریر. 1375ش، تاریخ الرسل والملوک، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج 1، تهران: اساطیر.
طوسی، خواجه نصیر الدین. 1320ش، اخلاق ناصری، به اهتمام جلال الدین همایی، تهران: چاپخانه ایران.
غفاری، هادی و ابوالحسنی، اصغر. 1389ش، تاریخ اندیشه‌های اقتصادی متفکران مسلمان، تهران: پیام نور.
قادری، حاتم. 1378ش، اندیشه‌های سیاسی در اسلام و ایران، تهران: سمت.
مسعودی، ابوالحسن علی بن حسین. 1360ش، مروج الذهب ومعادن الجواهر، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
مسعودی، ابوالحسن علی بن حسین. 1365ش، التنبیه والاشراف، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: علمی و فرهنگی.
میرجعفری، حسین و عاشوری نژاد، عباس. 1386ش،تاریخ‌نگاری و تحولات آن در ایران و جهان، تهران: پیام نور.
نظام الملک طوسی، ابوعلی. 1369ش، سیاستنامه، تصحیح عباس اقبال، تهران: اساطیر.
یعقوبی، احمد بن واضح. 1378ش، تاریخ یعقوبی، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، تهران: علمی و فرهنگی.