اخوان و ادونیس، بین سنّت و مدرنیته(تحلیل و نقد آراء با رویکرد فلسفی و روان‌شناسی)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه علامه طباطبایی

2 دانشجوی دکتری رشته زبان و ادبیات عربی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

‏سنت و مدرنیته دو مقوله مهم در فلسفه و روان‌شناسی هستند که در ساختار شخصیت انسان و آینده او تأثیر بسزایی دارند. به تبع آن‌ها ادبیات بالأخص شعر نیز تحت تأثیر سنت و مدرنیته قرار می‌گیرد و بدون شناخت تأثیر سنت و مدرنیته در نوع نگرش شاعر و روشنفکر نمی‌توان به قصد و منظور اصلی آن‌ها پی برد. از آنجا که ادبیات و به طور کلی هنر به عنوان یکی از عناصر اجتماعی جامعه فارسی و عربی بنا بر اصل ارتباطات اجتماعی و تأثیر و تأثر فرهنگی، تحت تأثیر تمدن و فرهنگ غرب قرار گرفت شعر معاصر نیز در روند تأثیرپذیری از مدرنیته غربی رویکردهای متفاوتی داشته است. این مقاله با روش تحلیلی توصیفی به بررسی آثار دو شاعر روشنفکر تاریخی جامعه معاصر ایران و عرب: ادونیس و اخوان پرداخته تا دیدگاه و نظر آن‌ها را در خصوص این دو مقوله تبیین نماید. این دو شاعر در آثار خود نه سنت را بر اطلاق، اصل قرار می‌دهند و نه مدرنیته را؛ بلکه سنت را در قالب مدرنیته و در پرتو عقل فلسفه عصر روشنگری برای تبیین معضلات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی جامعه به کار می‌گیرند و گذشته را پلی برای ورود به آینده می‌دانند.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
کتب فارسی
ابوزید، نصر حامد. 1381ش، نقدگفتماندینی، ترجمه حسین یوسفی اشکوری و محمد جواهرکلام، تهران: یادآوران.
أحمدی، بابک. 1373ش، مدرنیتهواندیشهانتقادی، تهران: مرکز.
أحمدی، بابک. 1392ش، حقیقتوزیبایی، تهران: مرکز.
أخوان ثالث، مهدی. 1378ش، آخرشاهنامه، تهران: انتشارات مروارید.
أخوان ثالث، مهدی. 1379ش، زمستان، تهران: انتشارات مروارید.
أدونیس. 1392ش، سنتوتجدد، ترجمه حبیب الله عباسی، تهران: سخن.
امین پور، قیصر. 1383ش، سنتونوآوریدرشعرمعاصر، تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی.
دارابی، جعفر. 1388ش، نظریه‌هایروان‌شناسیشخصیت، تهران: آییژ.
داوری اردکانی، رضا. 1391ش، نگاهینوبهفلسفهوفرهنگ، تهران: سخن.
روزت ای. 1371ش، روان‌شناسیتخیل، ترجمه اصغر الهی و پروانه میلانی، تهران :گوتنبرگ.
شفیعی کدکنی، محمدرضا. 1390ش، حالاتومقاماتم.امید، تهران: سخن.
الضاوی، عرفات. 1389ش، کارکردسنتدرشعرمعاصرعرب، ترجمه سیدحسین سیدی، مشهد: دانشگاه فردوسی.
طباطبایی، محمدحسین. 1366ش، تفسیرالمیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، تهران: نشر فرهنگی رجا .
کاخی، مرتضی. 1371ش، صدایحیرتبیدار، تهران: مروارید.
کتب عربی
اسماعیل، عزالدین. 1996م، الشعرالعربیالمعاصر، بیروت: دار الثقافة.
درینی، خشبة. 1983م، أساطیرالحبوالجمالعندالیونان، بیروت: دار أبعاد للطباعة والنشر.
سعید، احمد علی(ادونیس). 1980م،فاتحةلنهایاتالقرن، بیروت: دار العودة.
سعید، احمد علی(ادونیس). 1988م، الأعمالالشعریةالکاملة، بیروت: دار العودة.
سعید، احمد علی(ادونیس). 1989م، کلامالبدایات، بیروت: دار الآداب.
سعید، احمد علی(ادونیس). 1996م، الأعمالالشعریةالکاملة، دمشق: دار المدی للثقافة والنشر.
سعید، ادوارد.1996م، صورالمثقف، ترجمة غسان غصن، بیروت: دار النهار.
عبدالرحمن، عائشة.1970م، قیمجدیدةللأدبالقدیموالمعاصر، القاهرة: دار المعارف.
قبیش، أحمد. بی تا، تاریخالشعرالعربیالحدیث، دمشق: مؤسسة النوری.
القمنی، سید. 1992م، الأسطورةوالتراث،القاهرة: سینا للنشر.
الکبیسی، طراد.1978م، التراثالعربیکمصدرفینظریةالمعرفةوإبداعالشعر العربیالحدیث، بغداد: وزارة الثقافة والفنون.
 
المقالات
البیاتی، عبدالوهاب. «شاعروموقف»، الموقف الأدبی، العدد الثانی، دمشق.
دراج، فیصل. «تحولاتالموقفالعربیفیالقرنالعشرین»، المستقبل العربی، العدد 348، بیروت.