تصویر ادبی شخصیت‌های ایرانی و شخصیت‌پردازی آن‌ها در نمایشنامه «قمبیز» اثر احمد شوقی

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران(دانشیار)

2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

چکیده

یکی از شاخه‌های ادبیات تطبیقی بررسی تصویر ادبی(Imageologi) ملّت و سرزمینی در ادبیات ملّتی دیگر است. احمد شوقی، ادیب معاصر، نمایشنامه‌ای منظوم به نام «قمبیز»(کمبوجیه) پادشاه ایرانی سروده و در آن تصویری از ایرانیان را خلق کرده است که پرداختن بدان از منظر ادبیات تطبیقی اهمیت بسزائی دارد و خواننده می‌تواند تصوّر دیگران را از تاریخ و فرهنگ باستانی کشورمان درک کند. گرچه هدف اصلی این پژوهش نشان دادن تصویر ایرانیان در این نمایشنامه است؛ اما در این راستا به جنبه فنی شخصیت و شخصیت‌پردازی در جهت نشان‌دادن تصویری از شخصیت‌های ایرانی نیز اشاره شده است.

کلیدواژه‌ها


براهنی، رضا. 1368ش، قصه نویسی، چاپ چهارم، تهران: نشر البرز.

بیومی مهران، محمد. 1988م، مصر والشرق الأدنی القدیم، الجزء الثالث، ط4، الاسکندریه: دار المعرفه.  

پرهام، سیروس. 1392ش، رئالیسم و ضد رئالیسم در ادبیات، تهران: آگاه.

پیرنیا، حسن و آشتیانی، عباس اقبال. بی تا، دوره تاریخ ایران، ج1، تهران: انتشارات کتابخانه خیام.

جمال الدّین، محمّد سعید. 1389ش، ادبیات تطبیقی(پژوهشی در ادبیات فارسی و عربی)، ترجمه و تحقیق: سعید حسام پور و حسین کیانی، شیراز: مرکز نشر دانشگاه شیراز.

الحاوی، ایلیا. 1403ق، أحمد شوقی أمیر الشعراء، الطبعة الثالثه، بیروت: دار الکتاب اللبنانی.

حسین، عبدالمنعم. 1974م، الایرانیون القدماء، القاهره: بی نا.

الحکیم، توفیق. 1991الف، قالبنا المسرحی، بیروت: الشرکۀ العالمیة للکتاب.

خفاجه، محمد صفر. 1969م، هیرودت یتحدث عن مصر، بیروت: دار القلم.

دورانت، ویل جیمز. 1384ش، درآمدی بر تاریخ تمدن و درس‌هایی از تاریخ، مترجم: محمود مصاحب، احمد بطحایی و خشایار دیهیمی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

ریمون، کنان. 1387ش، روایت داستانی؛ بوطیقای معاصر، ترجمه ابوالفضل حری، تهران: نیلوفر.

السید، رمضان. لا تا، تاریخ المصر القدیمة، الجزء الثانی، القاهره: هیئة الآثار المصریة.

شمیسا، سیروس. 1383ش، انواع ادبی، ویرایش چهارم، تهران: میترا.

شوکت، محمد حامد. 1947م، المسرحیة فی شعر شوقی، القاهره: مطبعة المقتطف والمقطم.

ضیف، شوقی. 1387ق، فی التراث والشعر واللغة، القاهره: دار المعارف.

عطوی، فوزی. 1987م، احمد شوقی امیر الشعراء، الطبعة الثالثه، بیروت: دار الکتاب.

العقاد، عباس محمود. 1932، روایة القمبیز فی المیزان، القاهره: الدار المصریة للطباعة والنشر.

غنیمی هلال، محمد. 1955م، فی النقد المسرحی، القاهره: دار نهضة مصر للمطبع والنشر.

غنیمی هلال، محمد. 2001م، الأدب المقارن، ط 3، القاهره: نهضة مصر للطباعة والنشر والتوزیع.

الفاخوری، حنا. 1374ش، تاریخ الأدب العربی، ترجمه عبدالحمید آیتی، تهران: بی نا.

فردوسی، ابوالقاسم. 1386ش، شاهنامه(دفتر یکم، دوم و سوم و پنجم)، به کوشش جلال خالقی مطلق، تهران: نشر مرکز.

کوندرا، میلان. 1387ش، هنر رمان، ترجمه پرویز همایون پور، تهران: گفتار.

لاج، دیوید و دیگران. 1374ش، نظریه رمان، تهران: انتشارات نظر.

محمدی، ابراهیم. 1389، مبانی نظری ادبیات تطبیقی، بیرجند: قهستان، معاونت پژوهشی دانشگاه بیرجند.

المقالح، عبدالعزیز. 1988م، عمالقة عند مطلع القرن، ط2، بیروت: دار الآداب.

مندور، محمد. 1987م، مسرحیات شوقی، القاهره: نهصة مصر للطباعة والنشر والتوزیع.

میر صادقی، جمال. 1376ش، عناصر داستان، چاپ سوم، تهران: انتشارات علمی.

وادی، طه. 1985م، شعر شوقی الغنایی والمسرحی، القاهره: دار المعارف.

هرودوت. 1324ش، تاریخ هرودوت، ترجمه ع. وحید مازندرانی، با مقدمه عباس اقبال، تهران: کتابفروشی محمدعلی علمی.

هرودوت. 1385ش، عناصر داستان، تهران: انتشارات سخن.

 

مقالات

بهبودیان، شیرین و پالیزبان، طاهره. 1387ش، «جایگاه ادبیات تطبیقی در زبان و ادبیات فارسی»، مطالعات ادبیات تطبیقی، ش5، صص62-49.

صابری، علی و الهه رزاقی. 1391ش، «بررسی تطبیقی دیدگاه‌های بهار و شوقی»، فصلنامه مطالعات ادبیات تطبیقی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت، سال ششم، شماره 22، صص 9-26.

مدنی، نسرین، 1386ش، «ادبیات تطبیقی و تطبیق شعر معاصر عرب و شعر معاصر ایران»، مطالعات تطبیقی، صص 171-169.

ممتحن، مهدی و محبوبه بهمنی. 1391ش، «بررسی تطبیقی اندیشه‌های علامه اقبال لاهوری و امیر الشعراء شوقی»، فصلنامه مطالعات ادبیات تطبیقی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت، سال ششم، شماره 24، صص 7-30.