شعر مصور در ادبیات فارسی و فرانسه

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

چکیده

«شعر مصور» نوعی شعر است که در آن واژگان نقش بسزایی در ترسیم تصویر ایفا می‌کنند و خواننده با کنار هم نهادن و تلفیق کلمات، شعر را باز می‌آفریند. در این گونه شعر، نحوه چینش اجزای آوایی و واژگانی شعر و چگونگی قرار گرفتن مصراع‌ها، تصویری را به نمایش می‌گذارد که بیانگر محتوای شعر یا صور خیال آن است. در این مقاله بر آن‌ایم به مقایسه تطبیقی نمونه‌های مختلف شعرهای تصویری ادبیات کهن و معاصر فارسی و فرانسه(به‌ویژه کالیگرام‌های گیوم آپولینر) بپردازیم و با بررسی و مقایسه ویژگی‌های شعری و مضمونی این نوع شعر، به تأثیرپذیری متقابل شعر مصور فارسی و فرانسه در دوره‌های مختلف اشاره کنیم.

کلیدواژه‌ها


انوشه، حسن. 1376ش، فرهنگنامه ادب فارسی، تهران: نشر تهران.

باباچاهی، علی. 1383ش، گزینه اشعار، تهران: انتشارات مروارید.

حسن‌لی، کاووس. 1383ش، گونه‌های نوآوری در شعر معاصر ایران، تهران: نشر ثالث.

الرادویانی، محمد بن عمر. 1362ش، ترجمان البلاغه، به اهتمام و تصحیح احمد آتش و انتقاد ملک الشعراء بهار، تهران: نشر اساطیر.

رحمانی، نصرت. 1374ش، آواز در فرجام، تهران: نشر علم.

رشیدالدین محمد عمر یکتا بلخی معروف به وطواط. 1362ش، دیوان، به تصحیح و اهتمام عباس اقبال آشتیانی، تهران: کتابخانه سنایی، کتابخانه طهوری.

سپانلو، محمدعلی. 1377ش، فیروزه در غبار، تهران: نشر علم.

شاهرودی، اسماعیل. 1348ش، برگزیده شعرها، تهران: بامداد.

شفیعی کدکنی، محمدرضا. 1370ش، بوی جوی مولیان، تهران: انتشارات توس.

صفارزاده، طاهره. 1349ش، طنین در دلتا، تهران: انتشارات امیرکبیر.

صفاری، عباس. 1381ش، دوربین قدیمی و اشعار دیگر، تهران: نشر ثالث.

طاهباز، سیروس. 1380ش، خروس جنگی بی‌مانند درباره زندگی و هنر هوشنگ ایرانی، تهران: انتشارات فرزان روز.

علیپور، مصطفی. 1378ش، ساختار شعر زبان امروز، تهران: نشر فردوس.

قیس رازی، شمس الدین محمد. 1338ش، المعجم فی معاییر اشعار العجم، به تصحیح محمد بن عبدالوهاب قزوینی، تهران: انتشارات زوار.

مصدق، حمید. 1384ش، گزینه اشعار، تهران: نشر مروارید.

هنرمندی، حسن. 1350ش، بنیاد شعر نو در فرانسه، تهران: انتشارات بازرگانی.

 

منابع فرانسوی

Apollinaire, Guillaume, Calligrammes, Paris: Gallimard, 1925.

Castex, P. – G. et Surer, P. Manuel des études littéraire française XIXe siècle, Paris, Hachette: 1967.

Grand Larousse Encyclopédique en dix volumes, tome deuxième, Paris: Gallimard, 1960.

Lagarde, André et Michard Laurent. Les Grands Auteurs français.  Paris: Bordas. 1971.